Afife Jale Kimdir

Türk tiyatrosu denilince akla gelen ilk isimlerden biri olan Afife Jale, tiyatromuzun ilk kadın sanatçısıdır. Dönemin zorlu koşulları dikkate alınırsa Afife Jale’nin ne denli büyük bir iş başardığı daha iyi anlaşılacaktır.

Jale, 1902’de İstanbul’da dünyaya geldi. İlk kadın Türk tiyatro oyuncusu olan sanatçının babası Hidayet Bey, annesi ise Methiye Hanım’dır. Afife Jale’nin Behiye adında bir kız kardeşi ve Salah adında erkek kardeşi vardır.

Jale 1929 yılında, dönemin ünlü ses sanatçısı Selahattin Pınar ile evlendi. Selahattin Pınar, eşi Afife Jale için pek çok eser besteledi. Bu eserlerden en çok bilineni, “Nereden Sevdim O Zalim Kadını” adlı şarkısı oldu. Fakat Afife Jale’nin amansız hastalığı, bu evliliğin uzun yıllara yayılmasını engelledi ve 1935 yılında boşandılar.

Afife Jale Genç Yaşında Yeteneği ile Büyüledi

Müslüman kadınların sahnede olmasının günah kabul edildiği ve bu nedenle yasaklandığı bir dönemde zoru başaran bir sanatçı oldu. Babasının karşı çıkmasına rağmen, annesinin desteğiyle sanata atıldı. Hüseyin Suat’ın “Yamalar” adlı oyunundaki Emel karakterine hayat verdi. Bu rolün esas sahibi, Eliza Binemeciyan adlı yabancı bir oyuncu idi. Fakat Binemeciyan o yıllarda yurt dışına kaçtı ve rol sahipsiz kaldı. Bunun üzerine rolü birine teslim etmek için sınav açıldı. Bu sınava giren ve rolü oynamaya hak kazanan Afife Jale, oyunculuğa ilk adımını atmış oldu. Oyunda gösterdiği üstün performans ile izleyenleri büyüledi. Oyun sonunda büyük alkış almayı başardı.

Zorluklarla Her Daim Mücadele Etti

Fakat sanatçının mutluluğu uzun sürmedi.  Şehir tiyatrosu polis baskınına uğradı ve Afife Jale, o esnada sahnede oyun oynamaktaydı. Polisi gören Ermeni asıllı bir oyuncu, Afife Jale’yi bahçeye kaçırarak polisin elinden son anda kurtardı. Ancak polisin bu baskınları son bulmak bilmedi. Yine bir gün, sahnede rolünü sahnelerken tekrar baskına uğradı ve bir kez daha zorlukla kurtarıldı. Bu kez de makine odasında saklandı. Ardından İçişleri Bakanlığı devreye girdi ve Müslüman Türk Kadınına yönelik bir yasak çıkarıldı. Bu yasağa göre kadınların sahnede rol alması engellendi. Afife Jale bu yasağa boyun eğmese de sonraki polis baskınlarında yakalandı ve tutuklandı. Usta oyuncu, bu olumsuz durum karşısında gittikçe yalnızlaştı. Maddi ve manevi bunalımlara girdi.

Cumhuriyet’in ilan edilmesine kadar sanatını icra edemeyen Afife Jale, nihayet 1923 yılında kalkan yasakla sanatını özgürce icra etme fırsatını buldu. Turnelere çıkmaya başladı, birçok tiyatro sahnesinde rol aldı. Fakat yaşadığı zorlu günler onda büyük bir yıpranmaya neden oldu. Vücundaki ağrılar iyiden iyiye arttı. Bunun üzerine morfin bağımlısı haline geldi. Bu sebeple sanatını icra etmekte zorlanmaya başladı. Genç yaşta Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’ne yatırılsa da, 39 yaşındayken yaşama veda etti.

Hayatını sanatına adayan, sanatı için zorluk üstüne zorluk yaşayan sanatçı, ölümünden sonra da unutulmadı. Türk kadını için en iyi örneklerden biri olan Afife Jale adına her yıl tiyatro ödülleri düzenleniyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*